Warszawa dn. 10 sierpnia 2006 r.

DRR-I-94113-8-MC/06

Wg rozdzielnika

Szanowni Państwo,

W związku z zakończeniem cyklu szkoleń z zakresu pomocy publicznej, pragnę zwrócić Państwa uwagę na następujące kwestie problemowe, które pojawiły się w trakcie szkolenia.

1. Kwalifikowalność wydatków:

a) Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 października 2005 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w dziedzinie turystyki (Dz. U. Nr 219 z dnia 31 października 2005 r., poz. 1856) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 października 2005 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii (Dz. U. Nr 219 z dnia 31 października 2005 r. poz.1857) i rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 października 2005 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji służących redukcji emisji ze źródeł spalania paliw (Dz. U. Nr 219 z dnia 31 października 2005 r., poz. 1855), zwanych dalej "rozporządzeniami", wniosek składa się przed rozpoczęciem prac nad danym projektem. Zapis ten oznacza, że po złożeniu wniosku Beneficjent może rozpocząć roboty w ramach projektu (rozumiane jako rozpoczęcie prac w terenie). Wydatki na roboty będą kwa1ifikowalne, o ile projekt będzie przyjęty do realizacji a zatem zostanie podpisana umowa.

Z powyższych zapisów wynika, że wszelkie prace przygotowawcze (tj. przygotowanie prac studialnych, ekspertyz, dokumentacji technicznej studiów wykonalności itp.) jak i związane z procesem inwestycyjnym, w projektach podlegających pomocy pub1icznej mogą być poniesione dopiero po złożeniu wniosku.

Wskazują na to również zapisy § 6 ust. 1 rozporządzeń środowiskowych oraz § 3 ust. l rozporządzenia w sprawie inwestycji w turystyce, stanowiące, że do wydatków kwalifikowanych zalicza się wydatki dotyczące inwestowania w nieruchomości, budynki, maszyny lub urządzenia, a wymienione koszty prac przygotowawczych mogą być uznane za kwalifikowane tylko wtedy, gdy zgodnie z przepisami o rachunkowości możliwe jest ich rozliczenie łącznie z pracami inwestycyjnymi. Wydaje się, że w większości przypadków nie będzie możliwe zastosowanie tej zasady i kwalifikowanie wydatków związanych z pracami przygotowawczymi.

b) Zgodnie z ww. rozporządzeniami pomoc może być udzielana na nowe inwestycje w turystyce oraz m.in. na nowe inwestycje w ochronie środowiska. Należy mieć jednak na uwadze, iż inwestycja rozpoczęta przed dniem złożenia wniosku nie stanowi już nowej inwestycji, jest natomiast inwestycją w toku. Dlatego też inwestycje, których realizacja rozpoczęła się przed dniem złożenia wniosku (nawet w zakresie nieobjętym wnioskiem aplikacyjnym), nie mogą otrzymać dofinansowania w ramach ZPORR, gdyż nie stanowią nowej inwestycji. Jeżeli np. we wniosku wskazano, że nową inwestycją jest zakup gruntu, wybudowanie budowli i wyposażenie jej w niezbędne urządzenia a jednocześnie w opisie projektu jest wskazanie, że grunt został już zakupiony, to taka inwestycja nie jest uznawana za inwestycję nową. W tej sytuacji możliwe jest uzyskanie wsparcia, po zmianie zakresu rzeczowego projektu tzn. po wyłączeniu z niego zakupionego gruntu i wskazaniu, że inwestycją jest tylko postawienie budowli wraz z wyposażeniem, na wcześniej zakupionej działce gruntu. W ten sposób można pokazać, że istnieje zamknięty proces inwestycyjny (wybudowanie budowli wraz z wyposażeniem), który nie rozpoczął się na dzień składania wniosku.

2. Pomoc publiczna w projektach realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (jst).

Zgodnie z UZPORR „w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków, porozumień i stowarzyszeń uznaje się, że ich działalność co do zasady nie jest działalnością gospodarczą, przez co wsparcie udzielane tym podmiotom nie stanowi pomocy publicznej”.

Na etapie negocjowania z Komisją Europejską podmiotów oraz obszarów inwestycji objętych pomocą publiczną strona polska wykazywała, iż działalność prowadzona przez jst nie stanowią działalności gospodarczej. Uzasadniano to z jednej strony faktem, iż jst z założenia nie prowadzą samodzielnie działalności gospodarczej, lecz w oparciu o podmioty powiązane (gospodarstwa pomocnicze, zakłady budżetowe, spółki czy przedsiębiorstwa komunalne). Z drugiej strony natomiast ewentualna działalność jst ma na celu zaspokojenie potrzeb społeczności lokalnej poprzez ogólnodostępne inwestycje.

Wobec powyższego uznaje się, że działalność jst co do zasady nie jest działalnością gospodarczą, przez co wsparcie udzielane tym podmiotom nie stanowi pomocy publicznej.

Niemniej jednak, doświadczenia uzyskane przy wdrażaniu ZPORR pokazują, że niektóre projekty realizowane przez jst są projektami o typowo komercyjnym charakterze, gdzie trudno jest uzasadnić społeczny charakter inwestycji. Dodatkowo inwestycje te często zostają przekazane w zarząd komercyjnym podmiotom. W przypadkach, które budzą szczególne wątpliwości należy zatem badać wnikliwie projekt celem wykluczenia możliwości wystąpienia pomocy publicznej. Oznacza to, że w niektórych przypadkach również projekt składany przez jst może zostać objęty pomocą publiczną.

3. Projekty „mieszane”,

W przypadku projektów, które łączą w sobie:

- elementy podlegające zasadom pomocy publicznej oraz elementy niepodlegające zasadom pomocy publicznej bądź też

- wnioski, które łączą w sobie różne zasady udzielania pomocy publicznej (np. pomoc na nowe inwestycje oraz pomoc na ochronę środowiska)

wyliczając poziom dofinansowania należy mieć na uwadze, że wniosek o dofinansowanie projektu w ramach ZPORR nie pozwala na zdywersyfikowanie poziomów dofinansowania w ramach jednego projektu. W związku z powyższym zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku cały projekt powinien zostać objęty niższym dopuszczalnym poziomem dofinansowania, przewidzianym dla inwestycji będącej przedmiotem projektu, zgodnie z zasadami pomocy publicznej.

4. Działania, w których pomoc publiczna nie została zidentyfikowana.

W trakcie negocjacji ZPORR z Komisją Europejską zidentyfikowane zostały wszystkie obszary podlegające zasadom pomocy publicznej. Oznacza to, że w Działaniach, w których Uzupełnienie Programu nie przewiduje występowania pomocy publicznej, Urzędy Marszałkowskie oraz Urzędy Wojewódzkie nie mogą obniżać samodzielnie dofinansowania powołując się na zasady przyznawania pomocy publicznej (np. w przypadku powzięcia wątpliwości co do występowania pomocy publicznej przy udzielaniu wsparcia NZOZ-om w Działaniu 3.5). W przypadku powzięcia wątpliwości związanych z możliwością wystąpienia pomocy publicznej w projekcie należy stwierdzić, że beneficjent nie kwalifikuje się do wsparcia w tym działaniu.

5. Utrzymanie inwestycji przez okres 5 lat.

Należy zwrócić uwagę, iż w przypadku projektów objętych zasadami pomocy publicznej, odmiennie niż w przypadku pozostałych projektów, beneficjent ma obowiązek utrzymać inwestycję przez okres 5 lat od momentu jej ukończenia, a nie podpisania umowy. Za moment ukończenia inwestycji należy uznać wystąpienie łącznie dwóch przesłanek: technicznego odbioru inwestycji i rozpoczęcia działalności gospodarczej na tej inwestycji.

6. Wyłączenia sektorowe.

Zgodnie z § l ust. 3 pkt l rozporządzeń środowiskowych i §2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie inwestycji w turystyce, pomocy publicznej nie udziela się na inwestycje w sektorze hutnictwa żelaza i stali, górnictwa węgla, budownictwa okrętowego, włókien syntetycznych transportu oraz rybołówstwa. Zgodnie z przepisami o pomocy publicznej zakaz ten oznacza, że niezależnie od charakteru projektu, przedsiębiorca działający w danym sektorze nie powinien uzyskać wsparcia na inwestycje w oparciu o przedmiotowe rozporządzenia.

Inaczej należy traktować sektor rolnictwa, wskazany w § l ust. 3 pkt 3 rozporządzeń środowiskowych i § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie inwestycji w turystyce. W tym przypadku, rozporządzenia wskazują bowiem, że pomocy nie udziela się na inwestycje realizowane w związku z działalnością w rolnictwie. Takie sformułowanie wskazuje, że zakaz należy traktować przedmiotowo. W tym przypadku istotny będzie zakres projektu (powiązanie projektu z działalnością w rolnictwie objętą wyłączeniem) a nie rodzaj działalności prowadzonej przez beneficjenta.

Z poważaniem,

Z up. Minister

Tomasz Nowakowski

PODSEKRETARZ STANU